Terekenin Tespiti Davası
Terekenin Tespiti Davası

Terekenin Tespiti Davası: Mirasın Gerçek Sınırlarını Ortaya Çıkarma Rehberi

 1. GİRİŞ: MİRASIN GÖRÜNMEYEN YÜZÜ

Bir kişi vefat ettiğinde, geride bıraktığı malların (taşınmaz, banka hesabı, araç, sigorta, alacak vb.) tamamı “tereke” olarak adlandırılır.
Ancak mirasçılar çoğu zaman mirasın kapsamını bilemezler. Çünkü;

  • Türkiye’deki tüm tapu müdürlüklerinden tek tek sorgu yapmak fiilen mümkün değildir,

  • Bankalar KVKK gerekçesiyle bilgi vermez,

  • Resmî kurumlar da mirasçılardan "mahkeme kararı" ister.

İşte bu durumda “Terekenin Tespiti Davası”, hem mirasın sınırlarını belirlemek hem de hak kayıplarını önlemek için başvurulacak en etkili yoldur.

 2. HUKUKİ DAYANAK: TMK VE HMK’DAKİ TEMELLER

Terekenin tespiti, doğrudan Türk Medeni Kanunu’nda yer alan TMK m. 589 ve devamı hükümlerine dayanır.
Ayrıca HMK m. 106 gereğince, tespit davası niteliğindedir.

Bu davanın amacı bir “mülkiyet devri” değil, mirasın kapsamını belirlemektir.
Mahkeme, terekeye dahil malları tespit eder, bu tespit sonrasında miras paylaşımı veya tasfiye aşamasına geçilebilir.

TMK m. 589: “Terekenin korunması veya tespiti için gerekli önlemler, sulh hakimi tarafından kendiliğinden veya istem üzerine alınır.”

Bu hüküm, mahkemeye re’sen araştırma yetkisi verir. Yani, terekeye dair araştırma sadece taraf beyanına dayanmaz; mahkeme, kurumlara yazı yazarak kapsamı belirleyebilir.

 3. KİMLER DAVA AÇABİLİR?

Terekenin tespiti davasını aşağıdaki kişiler açabilir:

  • Yasal veya atanmış mirasçılar,

  • Vasiyet alacaklısı,

  • Tereke temsilcisi,

  • Alacaklılar (bazı durumlarda terekeye başvurma hakkı olanlar).

Birden fazla mirasçı bulunuyorsa, davanın hasımsız olarak bir veya birkaç mirasçı tarafından açılması mümkündür.
Uygulamada mahkemeler genellikle “hasımsız tereke tespiti davası” şeklinde yürütmektedir.

 4. DAVANIN KONUSU VE TALEP ŞEKLİ

Dilekçede esasen şu talepler yer alır:

  1. Murisin kimlik bilgileri, ölüm tarihi, nüfusa kayıtlı olduğu yer,

  2. Veraset ilamı (mirasçı sıfatının ispatı),

  3. Terekenin hangi unsurlar açısından tespit edilmesinin istendiği (tapu, banka, araç, SGK, noter kayıtları, vb.),

  4. KVKK ve pratik imkânsızlıklar gerekçesiyle mahkeme aracılığıyla tüm kurumlara müzekkere yazılması talebi.

Bu dava, özellikle aşağıdaki kurumlarla yazışma yapılması için açılır:

  • Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü,

  • Türkiye Bankalar Birliği / Bankalararası Kart Merkezi,

  • Türkiye Noterler Birliği,

  • Sosyal Güvenlik Kurumu,

  • Emniyet Genel Müdürlüğü (araç kayıtları),

  • Sigorta Bilgi Merkezi (SBM).

 5. MAHKEME GÖREV VE YETKİSİ

Terekenin tespiti davasında görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesi’dir.
Yetkili mahkeme ise, miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir.
(TMK m. 576)

Örneğin, muris Ceyhan’da vefat etmişse, Ceyhan Sulh Hukuk Mahkemesi yetkilidir.
Bu husus, Yargıtay tarafından da istikrarlı biçimde kabul edilmektedir.

 6. YARGILAMA USULÜ

Mahkeme, genellikle dosya üzerinden inceleme yapar.
Dava hasımsız olduğundan duruşma yapılmadan karar verilebilir.

Ancak bazı durumlarda;

  • Terekeye konu taşınmazların yerinde keşfi,

  • Bankalardan veya kurumlarda gelen cevapların değerlendirilmesi,

  • Eksik bilgi varsa ek araştırma yapılması gerekebilir.

Mahkeme sonunda bir tespit tutanağı düzenler.
Bu tutanak, miras paylaşımında resmî dayanak olarak kullanılabilir.

 7. UYGULAMADA KARŞILAŞILAN SORUNLAR

 KVKK Engelinin Aşılması

Bankalar ve kurumlar, veraset ilamı olsa bile “kişisel veri” gerekçesiyle bilgi paylaşmazlar.
Bu nedenle mahkeme müzekkeresi zorunludur.
Yargıtay da bu uygulamayı benimsemiştir:

Yargıtay 14. HD, 2021/715 E., 2021/2143 K.
“Mahkemece, resmi kurumlardan murisin taşınır ve taşınmaz tüm malvarlığına ilişkin bilgi istenerek, tereke mallarını zilyetliğinde bulunduran veya murise borcu olan mirasçıların, murisin mali durumu ile ilgili bilgi vermekle yükümlü oldukları hatırlatılarak, bu hususta mirasçılardan bilgi alınmak suretiyle ‘Türk Medeni Kanununun Velayet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzüğün 33. maddesi’ gereğince; ölüm anı itibarıyla terekedeki (taşınır veya taşınmaz) mal ve hakların tespit edilip hükümde gösterilmesi gerekir.”

 Tapu Sorgusunun Ulusal Düzeyde Olmaması

Tapu Kadastro sisteminde ulusal çapta sorgu yapılamadığından, mahkemeler TKGM Bilgi İşlem Dairesi’nden ülke genelinde muris adına kayıtlı taşınmaz sorgusu ister.

 Banka Hesapları

Tüm bankalara tek tek yazı yazılması uygulamada zaman alıcıdır.
Bu nedenle Türkiye Bankalar Birliği’ne yazı yazılması, bankalara toplu sorgu yapılması bakımından en hızlı yoldur.

 8. VATANDAŞLAR İÇİN PRATİK YOL HARİTASI

  1. Veraset ilamını alın (Sulh Hukuk Mahkemesi veya noter).

  2. Bir avukata vekalet verin veya kendiniz Sulh Hukuk Mahkemesi’ne dilekçe verin.

  3. Dilekçede, “murisin ülke genelindeki tüm tapu, banka, araç ve diğer malvarlıklarının tespiti”ni açıkça talep edin.

  4. Mahkeme kararıyla birlikte kurumlar, gerekli bilgileri doğrudan mahkemeye gönderir.

  5. Dava sonunda, mahkeme bir “Tereke Tespit Tutanağı” düzenler — bu belgeyle miras paylaşımına geçilebilir.

 9. AVUKATLAR İÇİN STRATEJİK NOTLAR

  • Dava hasımsız açılmalıdır (yargılama gideri düşüktür).

  • HMK m. 106 uyarınca tespit davası niteliğinde olduğundan, hukuki yarar mevcut kabul edilir.

  • Dava dilekçesinde “KVKK nedeniyle bireysel başvurunun mümkün olmaması” açıkça belirtilmelidir.

  • Mahkemeden, ülke genelinde merkezi sistem üzerinden bilgi istenmesi (TKGM, TBB, SBM, SGK vb.) talep edilmelidir.

  • Sonuçta düzenlenecek tespit tutanağı, paylaşım veya tasfiye davasında delil olarak kullanılabilir.

 10. SONUÇ: TEREKENİN TESPİTİ, HAKKIN GÜVENCESİDİR

Tereke tespiti davası, bir mirasın görünmeyen yüzünü aydınlatan bir aynadır.
Mirasçılar için belirsizliği giderir, avukatlar için hukuki güvenliğin zeminini oluşturur.

Bu dava sayesinde miras, yalnızca “bilinen mallardan” değil, gerçek tüm varlıklardan oluşur.
Dolayısıyla terekeden doğan haklar eksiksiz kullanılabilir.

“Gerçek adalet, hakkın tamamına ulaşmakla mümkündür.
Tereke tespiti ise mirasçının o hakkı görmesini sağlar.”

Kaynaklar ve Dayanaklar

  • Türk Medeni Kanunu m. 589–595

  • HMK m. 106

  • Anayasa m. 36

  • AİHS m. 6

  • Yargıtay 14. HD, 2021/715 E., 2021/2143 K.

  • Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi 02.06.2020 T. 2018/1016 E. 2020/411 K.

ÖRNEK DİLEKÇE;

.................. SULH HUKUK MAHKEMESİ’NE

DAVACI :

Ad-Soyad:
T.C. Kimlik No: 
Adres: [Adresiniz]

VEKİLİ :

Av. Onur Küçükyetim
Adres: [Adresiniz]

DAVALI :

Hasımsız (Tereke tespiti davası hasımsız olarak açılır.)

KONU :

Müteveffa (Ad-Soyad)’ın terekesinin tespiti ile, adına kayıtlı taşınmaz, banka, menkul ve sair malvarlığının belirlenmesi; ayrıca başkaca malvarlığı kalıp kalmadığının tespiti talebidir.

AÇIKLAMALAR :

  1. Müteveffa (Ad-Soyad), Ali Kadir ve Zeliha oğlu olup, 03.02.1944 doğumlu, ............................. T.C. kimlik numarası ile kayıtlıdır. Söz konusu kişi 03.12.2022 tarihinde vefat etmiştir.

  2. .......... Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 18/03/2024 tarih, 2024/......... Esas ve 2024/.......... Karar sayılı veraset ilamı ile murisin mirasçılık ilişkileri tespit edilmiş olup, davacı (Ad-Soyad) olarak 1575 pay oranında miras hakkına sahip olduğum belirlenmiştir.

  3. Ancak, miras bırakanın ölüm tarihinden itibaren, terekeye dahil taşınır ve taşınmaz malların tamamının belirlenebilmesi mümkün olamamıştır.
    Günümüz koşullarında;

    • Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında üçüncü kişilerce bilgi edinilmesinin sınırlı oluşu,

    • Türkiye genelindeki tüm tapu müdürlüklerine, bankalara ve kamu kurumlarına ayrı ayrı başvurulmasının fiilen imkânsız oluşu,

    • Ve Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil, etkin ve makul sürede yargılanma hakkı çerçevesinde,
      terekenin kapsamının mahkeme eliyle resen araştırılması zorunluluğu doğmuştur.

  4. Bu nedenle, murisin adına kayıtlı olabilecek taşınmazların, banka hesaplarının, araç kayıtlarının, sosyal güvenlik ve tapu bilgilerinin mahkemeniz aracılığıyla ilgili kurumlardan araştırılması,
    varsa muris adına kayıtlı gayrimenkul, menkul, banka hesabı, araç, sigorta, tahvil ve sair varlıkların belirlenmesi,
    ve başkaca malvarlığı kalıp kalmadığının tespiti gerekmektedir.

HUKUKİ NEDENLER :

TMK m. 589 ve devamı, HMK m. 382 ve ilgili hükümler, KVKK, Anayasa m. 36 ve 141, yargısal içtihatlar.

DELİLLER :

  1. .......... Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 18/03/2024 tarih, 2024/...... E. – 2024/......... K. sayılı veraset ilamı

  2. Nüfus kayıt örnekleri

  3. Nüfus aile kayıt tablosu

  4. Mahkemenizce ilgili kurumlara yazılacak müzekkerelere verilecek yanıtlar

  5. Tanık beyanları (gerektiğinde)

  6. Diğer deliller

SONUÇ VE İSTEM :

Yukarıda arz ve izah olunan nedenlerle;

  1. Müteveffa (Ad-Soyad)’ın adına kayıtlı taşınır ve taşınmaz malvarlığının, banka, tapu, araç, SGK, Borsa İstanbul, noter ve diğer kamu kurumları nezdinde yapılacak araştırmalarla tespit edilmesine,

  2. Başkaca malvarlığı kalıp kalmadığının mahkemece belirlenmesine,

  3. Terekenin tespitine ilişkin düzenlenecek tutanağın dosyaya alınmasına,

  4. Yargılama giderlerinin terekeye yükletilmesine,

karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.

Tarih: [gün/ay/yıl]
Davacı
(Ad-Soyad)
T.C. No: ..................
İmza

EKLER:

  1. Veraset ilamı örneği

  2. Nüfus kayıt örneği

  3. Kimlik fotokopisi

  4. Vekâletname örneği

Ekler:

  1. ......... Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 18/03/2024 tarih, 2024/........ E. – 2024/......... K. sayılı veraset ilamı örneği

  2. Nüfus kayıt örneği

  3. Kimlik fotokopisi

Saygılarımla,
(Ad-Soyad)
T.C. Kimlik No: ............... 
Adres: [adresiniz]
İmza

Kategoriler

https://onurkucukyetim.av.tr/